ممكن است كه در آخرت به قدر زيادتى صفاى دلها و زيركى آنها و مجرّد بودن از علاقه‌هاى دنيوى معرفت ظاهرتر و واضح‌تر شود . و شيخ صدوق رحمه الله به اسناد خود از ابو بصير از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه به آن حضرت گفتم كه : خبر ده مرا از خدا ، آيا مؤمنان در روز قيامت او را خواهند ديد ؟ فرمودند : بلى و پيش از روز قيامت نيز ديده‌اند . ابو بصير گويد كه گفتم : كى خدا را ديده‌اند ؟ فرمودند : وقى كه خداى عزّ وجلّ به ايشان در روز ازل گفت : « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى » « 1 » . بعد از آنْ آن حضرت ساعتى ساكت شدند و فرمودند : به درستى كه مؤمنان خداى عزّ وجلّ را البتّه در دنيا پيش از روز قيامت مىبينند ، آيا تو در اين وقت خدا را نمىبينى ؟ پس ابو بصير گفت كه : اين حديث را از زبان شما به مردم بگويم ؟ حضرت فرمودند : مگو ، چرا كه اگر به ايشان بگويى و « 2 » نادانى كه نفهمد معناى آنچه را تو مىگويى و منكر شود و گمان كند كه اين تشبيه حقّ است به مخلوقاتْ كافر مىشود . و ديدن به باطن مثل ديدن به چشم نيست و خداى عزّ وجلّ منزّه است از آنچه مشبّهان و ملحدان خدا را به آن وصف مىكنند « 3 » . و مراد آن حضرت از مشبّهان و ملحدان اصحاب ابوبكر و عمر است كه گمان مىكنند جايز است ديدن خداى عزّ وجلّ در آخرت به همين چشم ظاهرى و اگرچه در دنيا جايز نمىدانند و مىگويند كه : در روز قيامت مؤمنان خداى عزّ وجلّ را به چشم خواهند ديد چنانچه ماه را در شب چهارده مىبينند ! و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام پرسيدند از آنچه اهل سنّت روايت مىكنند از ديدن خدا ، آن حضرت فرمودند : آفتاب جزئى است از هفتاد جزء از نور كرسى و

--> ( 1 ) . اعراف : 172 . ( 2 ) . a - و . ( 3 ) . التوحيد : 117 ح 20 .